Empathie, communicatie, aanpassingsvermogen, emotionele intelligentie, mededogen. Dit zijn allemaal vaardigheden die je nodig hebt om te gedijen op de werkplek en een groot leider te worden. Steeds weer horen we zelfs dat deze capaciteiten de sleutel zijn om jezelf onmisbaar te maken – niet alleen nu, maar ook in de verre toekomst. Zachte vaardigheden zijn immers wat ons menselijk maakt, en voor zover we weten kunnen die niet goed worden vertolkt door bijvoorbeeld kunstmatige intelligentie.

Evenwel, een vaardigheid waar vaak minder over gesproken wordt is de kracht van zelfreflectie. Onderzoek toont aan dat de gewoonte van reflectie uitzonderlijke professionals kan scheiden van de middelmatige. Wij durven zelfs te stellen dat het de basis is waaruit alle andere zachte vaardigheden groeien.

kracht van zelfreflectie

Gedrag en de gevolgen overdenken

De praktijk zelf draait om leren, terugkijken op de dag (zonder vooringenomenheid of spijt) om je gedrag en de gevolgen ervan te overdenken. Het vereist bij jezelf komen en een eerlijk ogenblik nemen om na te denken over wat zich heeft voorgedaan, wat werkte, wat niet werkte, wat gedaan kan worden en wat niet. Reflectie vereist moed. Het is doordacht en weloverwogen. Op de “top van je kunnen zijn” komt pas als je uit je verleden haalt hoe je de toekomst kunt aanpakken.

Om de voordelen ervan ten volle te benutten, moet je van reflectie een gewoonte maken. Maar dat is niet eenvoudig. Generieke vragen als “Waar ben ik vandaag dankbaar voor? Wat heb ik geleerd? Wat had ik beter kunnen doen?” zijn vaak te algemeen om nuttig te zijn.

Waar moet je dan op reflecteren? In de loop van een week gebeuren er minstens 1000 dingen. Hoe sorteer je welke ervaringen het belangrijkst zijn voor je ontwikkeling? Simpel gezegd, welke van de ontelbare dingen die je leven doorkruisen zijn het waard om onder de loep te nemen?

Wat ons onderzoek zegt over de kracht van zelfreflectie

Om deze vragen te beantwoorden hebben we 442 leidinggevenden gevraagd om na te denken over welke ervaringen hun professionele ontwikkeling het meest vooruit hebben geholpen en de grootste invloed hebben gehad om hen betere leiders te maken.

Hun antwoorden waren authentiek. Ze onthulden gênante verhalen, abjecte fiasco’s, ondoordachte blunders, kinderachtige fouten en onzorgvuldige beslissingen – maar ook slimme beslissingen, geweldige prestaties en betekenisvolle interacties. Over het algemeen waren hun overwegingen bescheiden en diepzinnig.

We verwerkten deze beschouwingen door het tekstanalyseprogramma NVivo, een krachtige software die gebruikt wordt in vakgebieden als sociologie en onderwijs, om sentimentele thema’s op te sporen in de ingezonden verhalen. We vroegen ook doctoraalstudenten om de verhalen te coderen naar sentiment. Als laatste stap bekeken management professoren de nauwkeurigheid van die codering.

Uit onze analyse kwamen drie verschillende thema’s naar voren: verrassing, frustratie en mislukking. Reflecties met een of meer van deze gevoelens bleken het meest waardevol om de leidinggevende mensen te helpen leren en groeien in hun loopbaan.

Wat betekende het om in deze context verrast, gefrustreerd en mislukt te zijn?

kracht van zelfreflectie

Verrassing

Veel dingen verrassen ons, maar in ons onderzoek werden de meeste leiders geraakt door momenten die hun verwachtingspatroon sterk deden wankelen. Eén deelnemer verklaarde “shock” dat een gerespecteerde, gelijkmoedige collega zijn hoop liet varen over een kleine kwestie. Een ander was verbaasd toen een heel redelijk verzoek werd afgewezen. En weer een ander beweerde “shock” toen het marktaandeel van een bewezen dienst daalde.

Hun ervaringen weerspiegelden deze fundamentele waarheid: Als mensen hebben we de neiging om naïef te veronderstellen wat er daarna gaat gebeuren op basis van wat er al is gebeurd. Als onderdeel van onze cognitieve natuur gebruiken we logica en rede om “beschrijven, verklaren, voorspellen en controleren” om enige schijn van macht uit te stralen over wat er in ons leven gebeurt.

Als we ons vergissen, worden we verrast – en fouten, vergissingen in oordelen en verkeerde aannames zijn het waard om over na te denken.

Falen

Dit brengt me bij het volgende sentiment: falen. Hoewel verrassing intern kan worden gehouden, associeerden veel deelnemers falen met het zichtbaar maken van een fout voor de grote groep. Eén leider deelde een herinnering aan hoe zijn te grote betrokkenheid bij “organisatiepolitiek”een programma dat hij leidde deed mislukken. Hij klaagde: “Ik maakte een grote fout. Ik concentreerde me op het idee, maar niet op de details. Ik moest me dat eigen maken. Het was pijnlijk, maar ik heb die fout nooit meer gemaakt.”

Falen is dus dikwijls gedragsmatig, en het manifesteert zich dan als een blunder. Het goede nieuws is dat we allemaal fouten maken.  Fouten leveren het rauwe bewijs wat we in de toekomst niet moeten doen. Fouten stellen ons in staat te leren door “negatief voorbeeld” ook wel bekend als “errorful learning.” Er is veel geschreven over de waarde van falen als een leerervaring omdat het tijdelijk is. Natuurlijk kunnen we niet leren als we niet de tijd nemen om te stoppen en bewust na te denken.

kracht van zelfreflectie

Frustratie

Frustratie treedt op wanneer onze doordachte analyse wordt bekritiseerd. Of iemand parkeert op onze parkeerplaats, onze vlucht is vertraagd, we zitten vast in het verkeer, of onze geliefde komt ons te laat ophalen. De leiders die we bestudeerden gaven uiting aan hun frustratie over zaken als interne vertragingen die productlanceringen in gevaar brachten, budgettaire ongelijkheden, en bedrijfsbureaus die de realiteit in het vakgebied niet leken te begrijpen.

Momenten waarop onze leiders frustratie voelden, werden bij nader inzien groeikansen. Dat wil zeggen, kansen voor verbetering, verandering, innovatie, en zelfs om andere zachte vaardigheden te ontwikkelen zoals communicatie, probleemoplossing en geduld.

Het is belangrijk te begrijpen dat aan de wortel van frustratie onze doelen liggen, of de doelstellingen van onze ambities en inspanningen. Doelen weerspiegelen onze waarden, en onze waarden vormen het kompas dat ons verbonden houdt met ons hogere doel in het leven en op het werk. We zijn gefrustreerd als onze doelen worden gedwarsboomd en we niet kunnen krijgen wat we willen, maar door die frustratie heen ploeteren en andere manieren vinden om ermee om te gaan en vooruit te komen, resulteert in onze groei.

Een wekelijkse praktijk opbouwen

Verrassing, frustratie en mislukking.  Cognitief, emotioneel en gedragsmatig.  Hoofd, hart en handen. Deze delen van je zijn voortdurend in beweging en als je ze geen tijd geeft om te rusten, zullen ze zeker vermoeien. Net als een spier heeft je geest bezinning nodig om nieuwe energie te krijgen en sterker te worden.

Hier zijn een paar eenvoudige oefeningen om je op weg te helpen een regelmatige gewoonte van reflectie op te bouwen.

1) Houd een dagboek bij.

Wanneer je verrast, gefrustreerd of mislukt bent, pauzeer dan en noteer het gevoel. Noteer, zodra je daartoe in staat bent, wat er gebeurde in voldoende detail om je de gebeurtenis zo nauwkeurig mogelijk voor de geest te halen. Noteer de gevoelens in je hoofd – een zure maag, een heet hoofd, een impuls om te huilen – en ook de gedachten die onmiddellijk opkomen.

Probeer het waarom achter de emotie te identificeren. Wat aan de gebeurtenis triggerde deze gevoelens bij jou? Waren je verwachtingen niet in overeenstemming met het eindresultaat? Gingen de zaken niet zoals je ze wilde? Heb je een vergissing gemaakt?

2) Maak elke week een uur vrij om je aantekeningen door te nemen.

Sla het niet over. Blokkeer de tijd in je agenda om andere verstoringen te voorkomen.

Je kunt je op deze herziening voorbereiden door realistische verwachtingen te stellen: Het zal streng en eerlijk zijn. Het kan zelfs pijnlijk zijn om je tekortkomingen te onderzoeken, maar weet ook dat je pas beter kunt worden als je weet waar je beter in moet worden.

3) Niet alleen je dagboekaantekening lezen.

Aanvullen. Zijn er achteraf gezien dingen over de situatie die je anders kunt zien? Druk jezelf op het hart. Wat ging er mis? Waren je eerste observaties juist of onthullen ze iets anders dat misschien aan de hand was, iets dat je in het heetst van de strijd niet kon zien? Probeer jezelf als neutrale waarnemer te zien.

Nu wordt de vraag: Hoe kan ik ervoor zorgen dat dit niet meer gebeurt? In het geval van een fout kun je ontdekken dat er een misverstand is waarvan je kunt leren. In het geval van verrassing kun je ontdekken dat je onrealistische verwachtingen moet bijstellen. Bij frustratie kom je er misschien achter dat je je beter moet aanpassen aan het onverwachte.

Maak het jezelf gemakkelijk. Reflectie – goed en wel gedaan – is ego-verwoestend. Onthoud altijd dat uitmuntendheid wordt bereikt door te struikelen, op te staan, jezelf af te stoffen en dan weer te struikelen. Als je die struikelingen bestudeert, heb je veel minder kans om in de toekomst weer te struikelen.

Reflectie is een vorm van dagelijks handelen. Echte moedige reflectie versterkt je wilskracht. Het bevordert voortdurend het zelfbewustzijn, geeft je kracht, zorgt ervoor dat je gewaardeerd wordt, en geeft je het doorzettingsvermogen dat je nodig hebt om het bereiken van je potentieel te versnellen.

Als je als jonge professional wilt klimmen, doe dan wat degenen doen die succesvol zijn. Reflecteer op verrassing, frustratie en mislukking. Maak het onderdeel van je leven.

Het zal zich uitbetalen.

Wat is zelfreflectie?

Zelfreflectie is de praktijk van het nemen van de tijd om te overdenken over je eigen gedachten, gevoelens en gedrag. Het vereist dat je bij jezelf komt en een eerlijk moment neemt om na te denken over wat er is gebeurd, wat heeft gewerkt, wat niet heeft gewerkt en hoe je in de toekomst kunt verbeteren. Zelfreflectie kan helpen bij het verkrijgen van inzicht in jezelf en het ontwikkelen van vaardigheden zoals zelfkennis, zelfinzicht en verantwoordelijkheid.

Wat is communicatie?

Communicatie is het proces waarbij informatie wordt uitgewisseld tussen individuen of groepen van individuen.

Wat is aanpassingsvermogen?

Aanpassingsvermogen is de vaardigheid om efficiënt en effectief te reageren op veranderende situaties of omstandigheden.

Ook lezen:

Geef als eerste je mening

Share.