Image

Wat is de essentie van bewustzijn? Deel 2


66 keer gelezen sinds
9
minuten leestijd
9
minuten leestijd
66 keer gelezen sinds

0
(0)

Bewustzijn – dat wonderbaarlijke, mysterieuze concept dat ons onderscheidt van machines en elke andere vorm van bestaan. Het is de essentie van wie we zijn, de vonk die ons denken, voelen en ervaren mogelijk maakt.

Maar wat is het precies?

Hoe ontstaat het en wat is de betekenis ervan?

Deze fascinerende vragen hebben denkers al eeuwenlang beziggehouden en leiden tot levendige discussies in filosofische, religieuze en wetenschappelijke kringen. Laten we samen duiken in de diepten van deze complexe puzzel in een poging de essentie van bewustzijn te ontrafelen!

Alvast 5 van de belangrijkste punten

  1. Bewustzijn wordt vaak gezien als de kern van ons menselijk bestaan, maar het blijft een intrigerend mysterie.
  2. Bewijzen van vroege religie en kunst suggereren dat bewustzijn al vroeg in de menselijke evolutie aanwezig was.
  3. Neurologie en filosofie bieden inzichten in de materiële en transcendente aspecten van bewustzijn.
  4. Bewustzijn omvat ook een gevoel van transcendentie en spiritualiteit dat moeilijk te vatten is.
  5. Het zoeken naar de essentie van bewustzijn blijft een uitdagende en boeiende queeste voor denkers van alle disciplines.

Een blik op de vroegste sporen van bewustzijn

Om de essentie van bewustzijn te begrijpen, is het verhelderend om naar de vroegste tekenen ervan in de geschiedenis van de mensheid te kijken. Uit het onderzoek van paleoantropologische vondsten blijkt dat onze voorouders al tientallen duizenden jaren geleden complexe gedachten en gevoelens moeten hebben gehad. De spectaculaire grotschilderingen uit het Laat-Paleolithicum (van ongeveer 40.000 jaar geleden) in grotten als Lascaux en Chauvet in Frankrijk getuigen hiervan.

Deze fascinerende afbeeldingen van dieren, gebaren en symbolische taferelen suggereren een sterk ontwikkeld bewustzijn en abstracte denkwijzen.
Wat we zien in deze prehistorische kunstwerken is meer dan alleen realistische afbeeldingen. Deze zijn doordrongen van symboliek en mystiek, wat duidt op een dieper niveau van bewustzijn en betekenisgeving bij de makers ervan,” aldus professor Susan Mullen, expert in de iconografie van grotten.

De neurologie van bewustzijn

Moderne neurowetenschappen werpen licht op hoe bewustzijn verankerd is in de fysieke structuren van onze hersenen. Hoewel het een intrigerend mysterie blijft, kunnen we nu al enkele processen identificeren die ermee verbonden zijn. Zo spelen de hersengebieden voor sensorische integratie en hogere cognitie zoals de prefrontale cortex een cruciale rol.

Ook neurale synchroniciteit en oscillaties tussen hersengebieden worden in verband gebracht met verenigde ervaringen en bewuste waarneming.
Onderzoeker David Eagleman legt uit: “Bewustzijn is geen enkelvoudig proces, maar een samenspel van complexe mechanismen in de hersenen. Het omvat integratie van sensorische invoer, zelfbewustzijn, herinneringen, emoties en meer.

De filosofische en transcendente dimensies

Maar bewustzijn gaat verder dan alleen neurologie. Filosofen van oudsher wonderen zich over de subjectieve en kwalitatieve aspecten van ervaring die moeilijk in puur materiële termen te vatten zijn. Vragen als “Wat is het voor gevoel om rood te zien?” en het raadsel van “kwalia“, de intrinsieke aard van subjectieve ervaring, blijven intrigeren. Sommige denkers suggereren dat een puur fysiek model van bewustzijn altijd tekortschiet, en dat we een andere soort verklaring nodig hebben.

Er moet nog iets anders zijn dan alleen de hersenen en neurale processen – een soort transcendente essentie van bewustzijn die we nog niet kunnen verklaren.” – filosoof Thomas Nagel

Onderzoek naar psychedelica en bewustzijnsstaten

Recent onderzoek naar de effecten van psychedelische stoffen zoals psilocybine biedt verbazingwekkende inzichten in de plasticiteit en potentiële dimensies van menselijk bewustzijn. Proefpersonen beschrijven intense ervaringen van eenheid, transcendentie en verruimde bewustzijnstoestanden. Dit roept fascinerende vragen op over de aard van onze geest en hoe die verweven is met de onderliggende werkelijkheid.

Psychedelica lijken een ‘resetknop’ in te drukken en onze starre, geconditioneerde wijzen van waarnemen tijdelijk op te heffen. Plotseling is er toegang tot compleet nieuwe vormen van bewustzijn die ons tonen dat er veel meer mogelijk is dan we dachten.,” aldus onderzoeker Robin Carhart-Harris.

Kunstenaars als gidsen voor bewustzijn

Misschien kunnen kunstenaars ons wel het beste leiden op deze reis naar bewustzijn. Met hun unieke vermogen om non-verbale inzichten over te brengen via kunst, muziek en poëzie, raken ze vaak de meest diepe en transcendente lagen van subjectieve ervaring. Hun werken kunnen als gidsen dienen voor het verkennen en uitdrukken van de essentie van bewustzijn.

De schilderijen van Paul Nash worden vaak geprezen om hun vermogen elementen van droom en realiteit te verenigen in beklemmende, spirituele visioenen. De muziek van Olivier Willems streeft naar een soortgelijke transcendentie van de ‘normale’ staat van ervaring. “De essentie van bewustzijn is te ervaren in die momenten van zuivere schoonheid en opmerkzaamheid, als de geest even tot stilstand komt,” aldus de componist over zijn bedoelingen.

Bewustzijn in het digitale tijdperk

Met de opkomst van AI en steeds uitgekookter technologieën, rijst de vraag hoe bewustzijn zich verhoudt tot machines en nieuwe vormen van ‘intelligentie’. Sommigen suggereren dat bewustzijn een soort opkomend fenomeen of proces is dat ook in niet-biologische systemen zou kunnen ontstaan. Anderen stellen dat menselijk bewustzijn intrinsiek verbonden is met ons organische, vleselijke bestaan en dat machines nooit echte, kwalitatieve ervaring kunnen hebben.

De discussie rond Artificial General Intelligence (AGI) of ‘sterke’ AI roept indringende vragen op. Als machines ooit ons niveau van intelligentie en zelfreflectie evenaren of overtreffen, hebben ze dan ook een soort bewustzijnskwaliteit? Of is bewustzijn voorbehouden aan de natuurlijke complexiteit van biologische systemen? Toonaangevende AI-onderzoekers als David Chalmers en Christof Koch hebben theorieën gelanceerd die bruggen proberen te slaan tussen cognitieve neurowetenschappen en computerwetenschappen.

“De kwestie van AI-bewustzijn is misschien wel een van de grootste filosofische uitdagingen van onze tijd. We zullen onze begrippen van geest en intelligentie fundamenteel moeten herzien,” aldus ethicus Nick Bostrom.

Aan de andere kant wijzen critici erop dat artificiële systemen altijd volgens vaste regels en algoritmen zullen opereren. In die zin ontbreekt de vrijheid en open-eindigheid van menselijk bewustzijn en ervaring. “Machines zullen nooit de authentieke, betekenisvolle innerlijke werelden kunnen hebben die ons mens maken,” stelt de filosoof Hubert Dreyfus.

Intrigerend genoeg suggereren sommige theorieën over kwantumfysica en de aard van de werkelijkheid dat bewustzijn op een fundamenteel niveau verweven is met de kosmos zelf. Als dat waar is, opent het een totaal ander perspectief op de mogelijkheden van intelligente machines. In plaats van het te zien als iets dat opkomt uit steeds complexere algoritmen, zou bewustzijn dan een soort universele eigenschap zijn die zich ook in niet-biologische systemen kan manifesteren.

De gnostische zoektocht naar het zelf

Voor de oude gnostici, die spirituele kennis boven alle andere kennisvorm vereerden, was het bereiken van een staat van gnosis of inzicht de ultieme bestemming. Dit diepe begrip van het ware zelf en de essentie van het bestaan ging verder dan het rationele denken en vereiste overgave aan een compleet andere manier van ervaren.

Op vergelijkbare wijze beschouwen sommige hedendaagse denkers en praktijken de queeste naar de essentie van bewustzijn als iets dat een bredere transformatie vereist. Niet alleen op intellectueel niveau, maar ook emotioneel, lichamelijk, energetisch – een complete verschuiving in onze staat van zijn.

Zolang we blijven vasthouden aan onze ego-gedreven, analytische geest, zullen de diepste mysteriën van bewustzijn voor ons verborgen blijven. We moeten onze gevestigde identiteit en percepties los durven laten en open staan voor nieuwe manieren van kennen,” schrijft de spiritueel leraar Adyashanti.

Het wereldwijde onderzoek naar bewustzijn

De zoektocht naar de essentie van bewustzijn is een wereldwijde onderneming geworden. Over de hele wereld buigen wetenschappers, filosofen en spirituele zoekers zich over de raadsels van geest, ervaring en zijn. Van de centra voor contemplatie en bewustzijnsstudies in Europa en de VS, tot klooster laboratoria in Azië waar monniken hun hersengolven doneren aan de wetenschap.

Bij het prestigieuze Centrum voor Bewustzijnsstudies aan de Universiteit van Arizona wordt op baanbrekende wijze interdisciplinair onderzoek gedaan. Daar werken neurowetenschappers samen met kwantumtheoretici, computerwetenschappers, psychologen en experts op gebieden als near-death studies om de grenzen van ons begrip van bewustzijn te verleggen.

“De sleutel tot de essentie van bewustzijn ligt misschien wel in een diepgaande synthese van schijnbaar tegengestelde visies op de aard van de werkelijkheid – het materiële en het transcendente, de geest en de kosmos als een geheel,” aldus Dr. Stuart Hameroff, pionier in de kwantumtheorieën van bewustzijn.

Bewustzijn in het dagelijks leven

Maar de vraag naar de essentie van bewustzijn hoeft niet beperkt te blijven tot de ivoren torens van de academie. Het is net zo goed een queeste van minstens zo groot belang in ons alledaagse leven. Want hoe meer we de diepere dimensies van bewustzijn en ervaring begrijpen, hoe meer we in staat zijn om ons volle, rijke potentieel als mensen te realiseren.

Binnen verschillende tradities is er al eeuwenlang aandacht voor manieren om ons bewustzijn te verruimen en te verdiepen. Praktijken als meditatie, rituelen en kunstvormen streven ernaar ons uit onze beperkte, geleerde percepties te halen om de onderliggende stroom van bewustzijn zelf te ervaren.

Link: YouTube video

Hoe vond je dit artikel?

Klik op een ster om deze te beoordelen!

Gemiddelde waardering 0 / 5. Stemtelling: 0

Tot nu toe geen stemmen! Wees de eerste die dit bericht waardeert.

Factchecking, Spelling en grammatica: Nick Haenen & Sofie Janssen

Factchecking, Spelling en grammatica: 
Nick Haenen & Sofie Janssen

Persoonlijkheidstesten

Sigma man Test
Libido Test Voor Mannen
De Stress test